Sanal Gerçeklik (Virtual Reality-VR) Nedir?

Sanal gerçeklik gözlüklerinin bir anda ortaya çıkıp yaygınlaşması ile birlikte “sanal gerçeklik” kavramı da hayatımıza girmiş oldu. Çoğu kişi artık sanal gerçeklik gözlüklerinin kolay ulaşılabilir olması ve kullanımına dair bilgilerin yer alması nedeniyle kaba taslak olsa da sanal gerçeklikle ilgili bilgi sahibi. Birisine sanal gerçekliği açıklar mısın? dendiği zaman hemen “işte kafana böyle gözlük tarzı bir şey takıyorsun, sonrasında onda görüntüler var, kendini orada gibi hissediyorsun” şeklinde açıklamalar yapabiliyor. Bu yazıda ise, sanal gerçeklikle ilgili bilinen bu kabaca bilgilerin dışında gerçek anlamıyla sanal gerçeklik ile ilgili elimden geldiğince bilgiler verme çalışacağım. Yazı içerisinde yer alan bilgilerle birlikte aşağıdaki soruların cevabına sahip olabileceksiniz:

Sanal Gerçeklik (Virtual Reality-VR);

  • Nedir?
  • Nasıl Ortaya Çıkmıştır?
  • Hangi Alanlarda Kullanılmaktadır?

  • Sanal Gerçeklik (Virtual Reality-VR) Nedir?

İngilizce olarak “Virtual Reality” şeklinde ifade edilmektedir. Kısaca “VR” şeklinde de yazıldığını görebilmeniz mümkün. Dilimize tam olarak çevirisi “Sanal Gerçeklik” şeklinde. Bununla birlikte “Arttırılmış Gerçeklik” kavramı da benzer olarak sıkça kullanılan diğer bir tanımdır. Sanal gerçekliğin kavram olarak ortaya çıkışı, Latince “virtualis” kelimesindendir. Virtualis, sanallığı ifade etmektedir ve gerçekte var olmayan fakat varlığı tespit edilmek suretiyle kabul edilebilen her şeyi ifade etmektedir.

Kelime olarak anlamından sonra kabaca ne olduğuna geçelim. Sanal gerçekliğe temelde, bilgisayarlar sayesinde ortamların simüle edilmesi diyebiliriz. Bilgisayarlar vasıtasıyla gerçek bir ortam bilgisayara aktarılarak sanal hale getirilebiliyor. Veya bunun dışında gerçekte olmayan, sıfırdan bir sanal ortam oluşturulabiliyor. Bununla birlikte sanal gerçeklik gözlüklerinin de yardımıyla sanal ortamlara girilebiliyor, bu ortamlarla etkileşimlere girilebilir ve bu da kişilere farklı tecrübeler sağlayabiliyor.


Eğer sanal gerçekliğe net bir tanım yapmak gerekirse, bilgisayarlar yardımıyla oluşturulan sanal ortamlardaki objelerin teknolojik donanımlar yardımıyla kişiye zihninde gerçek bir dünyada bulunma hissi veren ve bu objelerle etkileşimde bulunmayı sağlayan bir gelişmiş teknolojidir denilebilir.

Sanal gerçeklik gözlüklerinde bulunan sensörler, oluşturulan sanal ortamlar içerisinde kişilerin etkileşimler yaratmasını sağlıyor, kişi kendisini tam anlamıyla o ortam içerisinde hissedebiliyor. Sanal gerçeklikle gerçek dünya ve sanal dünya arasında bağlantı sağlanarak gerçek dünyadan kopmadan sanal dünyayla etkileşim de sağlanabilmekte. Sanal gerçeklikle ilgili nedir? ne değildir? kısmından sonra bir sonraki kısma geçerek biraz geçmişine bakalım.

  • Sanal Gerçekliğin Ortaya Çıkışı

Edward Link, 1929 yılında bir uçak kabinini simülasyon olarak tasarlamaya başlıyor. Geçen yıllarla birlikte sanal gerçekliğin de gelişmesi devam ediyor ve 1968 yılında İvan Sutherland, ilk sanal gerçeklik gözlüğünü oluşturarak günümüzde gördüğümüz sanal gerçeklik gözlüklerinin temelini atmış oluyor. 1970‘li yıllarda Jaron Lenier ilk defa sanal gerçekliği bir kavram olarak kullanıyor.

Yıl 1991 olduğunda Sega şirketi bir sanal gerçeklik gözlüğü yapıyor. Bu sanal gerçeklik gözlüğü, LCD ekran ile stereo hoparlör ve başın hareket ettirilmesiyle hareketleri algılayan sensörlere sahip. Sonrasında ise 1995 yılında Nintendo firması başka bir sanal gerçeklik gözlüğü geliştiriyor, buna verdikleri isim de “Virtual Boy“.


Philip Rosadele, 1998 yılındaki 360 derece görüntüler üzerine gerçekleştirmiş olduğu çalışmalarıyla sanal gerçekliğin geliştirilmesi sürecine destek vermiş. Z-A Production, 2001 yılında bilgisayar tabanlı bir üç boyutlu küp oda oluşturuyor. Bunun devamında Google, 2007 yılında Street View isimli uygulamasıyla 360 derece gerçek görüntülerle ortam algılanmasını sağlamıştır.

2010 yılında Oculus VR, ilk Oculus Rift prototipini geliştirdi. Sony‘ de 2014 yılında Playstation 4 oyun konsolu için bir sanal gerçeklik gözlüğü üretti. Google, CardBoard adını verdiği akıllı telefonlarla kullanılan kendin yap tarzı bir sanal gerçeklik gözlüğünü paylaştı.

  • Sanal Gerçekliğin Kullanıldığı ve Kullanılacağı Alanlar

Eğitim: Eskiden eğitim denildiği zaman akla hemen eğitim verilen bir okul veya sınıf gelirdi. Günümüzde ise teknolojinin gelişmesiyle “uzaktan eğitim” kavramı ortaya çıktı ve artık fiziksel olarak bir ortama bağlı kalınmadan, online olarak internet üzerinden eğitim/öğretim sağlanabiliyor. İlerleyen zamanlarda ise bunun bir sonraki aşaması olarak sanal gerçekliğin eğitime entegre olması ile hangi alanda eğitim veriliyor olursa olsun, verilen teorik bilgi sanal gerçeklikle deneyimlenerek pratiğe dökülebilecek. Bu da bilginin daha hızlı ve daha doğru bir biçimde öğrenebilmesini mümkün kılacak.

İnşaat: Günümüzde yeni bir projeden konut satın almak istediğiniz zaman eldeki imkanlar belli. Oda sayısı, metrekare sayısı gibi bilgileri içeren broşürler, proje bittiği zaman nasıl  görüneceği hakkında bilgi veren ev maketleri. Sanal gerçeklik ile bunun da ötesine geçilecek. Daha temeli bile atılmamış bir proje olsa bile, sanal gerçeklik ile evin içerisini gezip görebilecek, proje bitmeden detaylı olarak bilgi sahibi olabileceksiniz.


Oyun: Şu anda ne kadar sanal gerçeklik için oyunlar bulunsa da elbette çok çok fazla seçenek olduğu söylenemez. Bu teknoloji gelişmeye devam ettiği sürece yapılan oyun sayıları artacak ve bu oyunlarla kişiler eğlenmenin farklı boyutlarını yaşayabilecekler.

Seyahat: Gerçek ortamların sanal ortama aktarılmasıyla ilerleyen zamanlarda artık sanal gerçeklikle hiç gidilmeyen yerler gezilip görülebilecek.

Spor: Sanal gerçeklikle birlikte spor dalında sporcular için birçok antrenman yapabilme olanağı mevcut. Sanal gerçekliğin sayesinde sporcular, farklı antrenman türleriyle kendilerini geliştirebilir ve zayıf yönlerini daha iyi görebilirler.

Tıp/Sağlık: Sanal ameliyat simülasyonları ile tıp öğrencilerinin gelişmesine önemli ölçüde katkı sağlarken bazı hastalıkların(fobiler gibi) tedavisinde de kullanılmakta.

Video/Film: Sanal gerçeklik desteği bulunan video ve filmler ile daha gerçekçi bir deneyim yaşanabilmekte.

  • Sonuç

Ne kadar bir anda ortaya çıkmış gibi olsa da her teknoloji gibi sanal gerçekliğin de bu günlere gelmesinde belli tarihsel gelişmeler mevcut. Her teknoloji gibi sanal gerçekliğin de insan hayatını kolaylaştırmaya yönelik bir teknoloji olması ve geldiği nokta, ileride gelmesi muhtemel noktayla birlikte bu faydayı fazlasıyla sağlayacak gibi. Sanal gerçeklik ile ilgili sizler için hazırladığım yazım burada sona ermekte. Yazıyı faydalı bulduysanız aşağıdaki yorumlar kısmında belirtebilir, paylaşım butonları sayesinde sosyal medya üzerinde paylaşabilirsiniz. Sonraki teknoloji yazılarında görüşmek üzere…

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir