Sabit Disk (Hard Disk/HDD) Nedir?

Herkese merhaba. Bilmeyenler için bilgisayarlarda depolama aygıtı olarak kullandığımız hard disklerden (kısaca HDD), Türkçesiyle sabit disklerden bahsedeceğim. Bu yazıda sabit disk nedir? ne işe yarar? gibi soruların cevaplarını basit ve anlaşılır bir şekilde vermeye çalışacağım. Öncelikle yazımın hemen başındayken hard disk ve HDD dışında aynı şeyi ifade eden bir başka tanım daha olduğunu da belirtmek isterim, o da sabit disk. Hepsi aynı şeyi ifade etmektedir, bu yüzden tercihe göre bazı yerlerde hard disk yazdığını görmekteyken bazı yerlerde sabit disk yazdığını ya da sadece kısaca HDD yazdığını görebilirsiniz. Peki neden bir ürünün üç adet ismi mevcut? Kısaca bundan bahsedip ardından hard diskin detaylarına inelim. Hard disk, ürünün İngilizce adıdır ve HDD kısaltması da bundan türetilmiştir. Sabit disk ise hard diskin Türkçe olarak çevrilmiş halidir. Bu yüzden hangisi kullanılırsa kullanılsın aynı şeyi ifade etmektedir. Yaptığımız kısa girişten sonra sabit diskin ne işe yaradığı üzerine devam edelim.

  • Sabit Disk (Hard Disk/HDD) Nedir? Ne İşe Yarar?

Sabit disklerin temel görevi veri depolamaktır. Bilgisayarı bilgisayar yapan donanımların çalışmasını sağlayan işletim sistemi, programlar, oyunlar, medya dosyaları gibi kalıcı verilerin tamamı sabit disk içinde bulunur. Bu yüzden oldukça önemli parçalardan bir tanesidir. Sabit diskler oldukça hassastır ve bu yüzden sarsılma, darbe gibi durumlara karşı dikkat edilmelidir. Kasa içerisinde kesinlikle sabitlenerek kullanılmalıdır ve kasa da darbe, sarsılma gibi durumlar için korunmalıdır. Sabit disk ne kadar kasa içerisinde düzgün konumlandırılmış olsa da kasanın dışarıdan alacağı sert bir darbe de sabit diskin bozulmasına neden olabilir. Bu kısımda sabit disk nedir? sorusunun cevabını verdikten sonra şimdi nasıl çalıştıklarına geçelim.

  • Sabit Disk (Hard Disk/HDD) Nasıl Çalışır?

Veriler sabit diskin içerisinde bulunan bir diske, okuma-yazma işleminin yapılmasını sağlayan manyetik kafa yardımıyla yazılır. Böylece bilgisayarı kullanırken yaptığımız tüm veri kaydetme ve tüm veri okuma işlemleri gerçekleşmiş olur. Yani çalışma prensibi çok basittir, adından da anlaşılacağı üzere veriler bir disk üzerine yazılmak suretiyle kaydedilir.


  • Sabit Disklerde Kapasite

Günlük kullanımda gigabyte ve terabyte cinsinden boyutlarla ifade edilen sabit diskler bulunmaktadır. 1024 gigabyte=1 terabyte yaptığından dolayı, 1 terabyte altında kapasiteye sahip olan sabit diskler gigabyte cinsinden ifade edilir. 1024 gigabyte boyutlu sabit diskler ise 1 terabyte olarak ifade edilir ve sonrası da 2 terabyte, 3 terabyte olarak devam eder.

Kapasite ile ilgili olarak bir ufak detay daha vermek istiyorum. Örneğin; 500 gigabyte kapasiteye sahip bir sabit diskiniz var. Bunu bilgisayarınıza taktığınız zaman tam olarak 500 GB şeklinde görmezsiniz, 470-480 GB civarı küsuratlı olarak görürsünüz. Bu noktada korkmanız gereken bir şey yok, tamamen normal bir durumdur ve tüm sabit disklerde durum böyledir.

  • Sabit Disklerin Boyutları

Piyasadaki sabit disklere baktığınız zaman 2 farklı boyutta sabit disk olduğunu göreceksiniz. Bunlar 2,5 inç ve 3,5 inç sabit diskler. Sabit disklerde boyut inç cinsinden ifade edilir. 1 inç ise 2,54 santimetreye tekabül eder. 3,5 inçlik sabit diskler masaüstü bilgisayarlarda kullanılırlar. 2,5 inçlik sabit diskler masaüstü bilgisayarlarda da kullanılabildiği gibi genel kullanım alanları dizüstü bilgisayarlar ve oyun konsollarıdır. Bunun nedeni de dizüstü bilgisayarlarda ve oyun konsollarında 3,5 inçlik sabit disk takabilecek kadar büyük bir sabit disk yuvası bulunmamasıdır.

Bu kısımda ek olarak bir de dizüstü bilgisayarlara ikinci bir sabit disk takımından bahsedeceğim. Normalde tüm dizüstü bilgisayarlarda yalnız bir adet sabit disk yuvası bulunmaktadır. Kapasite arttırılmak istenildiğinde veya SSD’ye geçiş yapılmak istendiğinde mevcut sabit diskin sökülmesi gerekmektedir. Dolaylı yoldan da olsa dizüstü bilgisayarlara ikinci bir sabit disk veya SSD takmak mümkündür. Bunun için de elbette bir şeyden feragat etmek gerekiyor, o da DVD sürücüsü. DVD sürücüsü sökülmesi suretiyle dizüstü bilgisayar içerisinde boş bir alan elde edilmiş oluyor ve gerekli bağlantı sağlanarak oraya ikinci bir sabit disk veya SSD yerleştirilerek ek bir depolama alanı elde edilmiş oluyor. Bu kullanım türü tamamen tercih meselesidir.

  • Sabit Disklerde Dönüş Hızı (RPM)

Sabit disklerin hızları, RPM (Rotate Per Minute) cinsinden “dönüş hızı” şeklinde ifade edilir. Markaya, modele ve kaliteye göre farklı RPM değerine sahip sabit diskler bulunmaktadır. Standart bilgisayar kullanıcılarının bilgisayarlarında genellikle 5400, 5900 ve 7200RPM‘lik sabit diskler kullanılır. RPM değeri ne kadar yüksekse, sabit diskin hız anlamında performansı da o kadar iyi demektir. Bu yüzden 7200RPM sabit disk tercih etmenizde fayda vardır.

Bu bahsettiğim RPM hızlarının dışında bir de İntellipower mevcut. İntellipower ise Western Digital, kısa adıya WD‘nin sabit disklerinde kullanmış olduğu bir teknolojidir. Net bir RPM cinsinden hız değeri bulunmamaktadır. Temel çalışma prensibi ise ihtiyaç dahilinde hızını arttırması, normal kullanımda düşük hızda çalışarak güç tasarrufu sağlamasıdır. Eğer performans önemli değil diyorsanız güç tasarrufu bakımından İntellipower bir sabit disk tercih edebilirsiniz.

  • Sabit Disklerde Ön Bellek (Cache Bellek)

Ön bellek bir diğer adıyla cache bellek için, sabit disklerin hafızasıdır diyebiliriz. Normal bilgisayar kullanımımızda bile bir çok işlem yaparız. Bunlar farklı işlemler de olabilir aynı işlemler de. Ön belleğin tam işlevini aktarabilmek için bir örnek vereceğim. Örneğin bir programı açtınız bir şeyler yapıp kapattınız. Sonrasında tekrar açtınız. Programı ilk açışınız ile sonraki açışınız arasında hız farkı vardır, ikincisi daha hızlı gerçekleşir. Bunun nedeni de sabit disk, ilk açışınızda bu işlemi ön belleğine atar ve tekrar aynı işlemi yaptığınızda bu sefer daha hızlı gerçekleştirir. Ön belleği en basit şekilde böyle anlatabilirim.


Ön bellekler megabyte cinsinde değerlere sahiptirler. Piyasadaki sabit disklere baktığınızda 8 MB‘tan 256 MB‘a kadar ön belleğe sahip bir çok sabit disk bulabilirsiniz. Ön bellek tek başına çok kritik bir özellik değildir fakat daha fazla işlemi daha hızlı gerçekleştirebilme adına yüksek olmasında elbette fayda vardır. Tavsiye isteyenler için 64MB ön belleğe sahip sabit diskler idealdir diyebilirim.

  • Sabit Disklerde Bölümlendirme (Partition)

Sabit diskleri bölümlendirerek kullanmak mümkündür. Peki bölümlendirme nedir ve ne işe yarar? Sabit diski, kullanım ihtiyacınıza göre istediğiniz kadar bölüme ayırabilirsiniz. Bölümlendirme yaptığınızda işlemin adından da anlaşılacağı üzere sabit diskiniz tek bir alan şeklinde değil, 2 veya daha fazla alan şeklinde gözükür. “Bilgisayarım“a girdiğiniz taktirde ekstra başka sabit disk takılıymış gibi görürsünüz.

Bir örnekle bu kısmı da noktalayalım. Diyelim 500 GB kapasiteli bir sabit diske sahipsiniz. Bunu ikiye bölmeniz halinde 250 GB ve 250 GB şeklinde iki ayrı bölüm elde edersiniz. Daha önce de bahsettiğim gibi sabit disklerin kapasiteleri hiç bir zaman üstlerinde yazdığı gibi düz değildir, küsuratlıdır fakat daha iyi anlayabilmeniz için bilerek böyle yazdım. Neyse, böyle bir bölümlendirme yapmanız halinde bir kısma işletim sistemi ile programları kurabilir, diğer kısımda ise önemli dosyalarınızı saklayabilirsiniz. Böylece bilgisayarınızda bir sıkıntı oluşması halinde format atmanız gündeme geldiğinde sadece işletim sisteminin bulunduğu kısma format atarsınız. Diğer kısım zaten ayrı bir kısım olduğundan dosyalarınıza herhangi bir şey olmaz.

  • Sabit Disklerde Bağlantı

Sabit disklerin bağlantı noktaları İDE (PATA-ATA-EİDE-ATAPİ) veya SATA (Serial ATA) şeklinde olabilir. Bunlar dışında da bağlantı şekilleri var fakat İDE ve SATA, günlük işlemlerimizde kullandığımız bilgisayarların sabit disklerinin bağlantı şekilleri olduğu için sadece bunlara değineceğim. İDE eski nesil bir bağlantı çeşididir ve bu bağlantı türünde bir sabit disk bulmanız artık çok zordur. Günümüzde standart olarak SATA bağlantısı kullanılmaktadır. SATA’da kendi içerisinde gelişimlerinden dolayı şu anlık SATA, SATA 2 ve SATA 3 şeklinde üçe ayrılmaktadır. Bu üçünün arasında teknolojik açıdaki farktan dolayı veri aktarım hızı farkı bulunmaktadır. En yeni ve güncel SATA, şu anlık SATA 3‘tür.

SATA bir sabit diskin bağlantısı çok basittir. Bir SATA kablosunun bir tarafını sabit diske, diğer kısmını da anakartta bulunan SATA kısmına takarsınız. Sonrasında ise sabit diskinizin güç alması için güç kaynağınızdan gelen SATA güç kablosunu da sabit diskinize takarsınız ve işlem tamamlanmış olur. Sabit disk montajı en basit parçalardan bir tanesidir.


  • Sonuç

Yazının başlarında sabit disk nedir? Ne işe yarar? gibi temel soruların cevabını elimden geldiğinde vermeye çalıştım. Sonrasında ise sabit diskler ile ilgili karşılaşabileceğiniz kapasite, dönüş hızı, ön bellek, bölümlendirme ve bağlantı gibi önemli noktaları örneklerle açıklamaya çalıştım. Uzun ama faydalı bir yazı olduğunu düşünüyorum. Sabit diskler ile alakalı bir çok şeyi bu yazı ile birlikte bir arada bulmuş ve öğrenmiş olacaksınız. Sabit diskler ve yazı hakkında görüşlerinizi aşağıdaki yorumlar kısmında paylaşabilirsiniz. Sonraki yazılarda görüşmek üzere…

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir